مهمترین مشتقات معدنی باریم

سولفات باریم (BaSO₄)

سولفات باریم با فرمول شیمیایی BaSO₄ و جرم مولی 233.391 گرم بر مول، یکی از مهم‌ترین و پرمصرف‌ترین ترکیبات باریم است. این ماده به شدت در آب نامحلول بوده و حلالیت آن در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد تنها 0.00031 گرم در ۱۰۰ گرم آب است. نقطه ذوب آن 1580 درجه سانتی‌گراد است و اطلاعات دقیقی از نقطه جوش آن در دسترس نیست. کاربردهای اصلی آن به دلیل چگالی بالا و عدم حلالیت، در صنعت حفاری به عنوان وزنه‌دهنده در گل حفاری، در پزشکی به عنوان ماده حاجب برای تصویربرداری اشعه ایکس از دستگاه گوارش، و در تولید رنگ، کاغذ و لاستیک به عنوان پرکننده است.

کربنات باریم (BaCO₃)

کربنات باریم با فرمول BaCO₃ و جرم مولی 197.336 گرم بر مول، یکی دیگر از ترکیبات کلیدی است. این ماده در آب حلالیت بسیار کمی دارد (0.0014 گرم در ۱۰۰ گرم آب در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد) اما در اسیدها حل می‌شود. نقطه ذوب آن 1555 درجه سانتی‌گراد است و نقطه جوش ثبت نشده است. از کربنات باریم برای حذف ناخالصی‌های سولفات، در تولید شیشه‌های مخصوص مانند شیشه صفحه تلویزیون، و به عنوان طعمه برای کنترل جوندگان استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که ترکیبات محلول در اسید آن سمی هستند.

کلرید باریم (BaCl₂)

کلرید باریم با فرمول BaCl₂ و جرم مولی 208.232 (حالت بی‌آب) گرم بر مول است. این ترکیب در آب حلالیت خوبی دارد و در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد، 37.0 گرم از آن در ۱۰۰ گرم آب حل می‌شود. نقطه ذوب آن 962 درجه سانتی‌گراد و نقطه جوش آن 1560 درجه سانتی‌گراد است. کاربرد اصلی آن در تولید سایر ترکیبات باریم و به عنوان یک ماده شیمیایی آزمایشگاهی و صنعتی است.

هیدروکسید باریم (Ba(OH)₂)

هیدروکسید باریم با فرمول Ba(OH)₂ و جرم مولی 171.342 (حالت بی‌آب) گرم بر مول است. این ماده در آب نسبتاً محلول است و حلالیت آن در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد برابر 4.91 گرم در ۱۰۰ گرم آب می‌باشد. نقطه ذوب آن 408 درجه سانتی‌گراد است و نقطه جوش مشخصی ندارد. از این ترکیب به عنوان یک باز قوی در صنایع شیمیایی، برای تولید سایر ترکیبات باریم و در تصفیه آب استفاده می‌شود.

اکسید باریم (BaO)

اکسید باریم با فرمول BaO و جرم مولی 153.326 گرم بر مول شناخته می‌شود. حلالیت آن در آب 1.5 گرم در ۱۰۰ گرم آب (در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد) است و به شدت با آب و دی‌اکسید کربن واکنش می‌دهد. نقطه ذوب بسیار بالایی معادل 1972 درجه سانتی‌گراد دارد و نقطه جوش برای آن ثبت نشده است. از اکسید باریم به عنوان ماده خشک‌کننده و در تولید شیشه و سرامیک استفاده می‌شود.

سولفید باریم (BaS)

سولفید باریم با فرمول BaS و جرم مولی 169.393 گرم بر مول، یک ترکیب مهم واسط در تولید سایر مشتقات باریم محسوب می‌شود. این ماده در آب نسبتاً محلول است (8.94 گرم در ۱۰۰ گرم آب در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد) و در اثر رطوبت هوا تجزیه می‌شود. نقطه ذوب آن بسیار بالا و برابر 2229 درجه سانتی‌گراد است. از سولفید باریم در تولید رنگدانه‌ها، سایر ترکیبات باریم و همچنین در برخی کاربردهای آتش‌بازی استفاده می‌شود.

نیترات باریم (Barium Nitrate)

نیترات باریم با فرمول شیمیایی Ba(NO₃)₂ و جرم مولی 261.34 گرم بر مول، یک ترکیب جامد بلوری سفید رنگ است. این ماده در آب به خوبی حل می‌شود و حلالیت آن حدود 9 گرم در ۱۰۰ گرم آب (یا به عبارتی 9%) گزارش شده است. نقطه ذوب آن حدود 590 تا ۵۹۲ درجه سانتی‌گراد است که در این دما تجزیه می‌شود و نقطه جوش مشخصی ندارد زیرا پیش از جوشیدن تجزیه می‌گردد.

اهمیت و کاربرد اصلی این ماده به دلیل خاصیت اکسیدکنندگی قوی آن است. از نیترات باریم به طور گسترده در آتش‌بازی برای تولید شعله سبز رنگ استفاده می‌شود. همچنین در ساخت مواد منفجره مانند باراتول (مخلوط با TNT) و برخی ترکیبات فلش پودر کاربرد دارد. در صنعت، از آن به عنوان ماده اولیه برای تولید اکسید باریم و در ساخت لوله‌های خلاء استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که این ترکیب به دلیل حلالیت بالا، سمی بوده و استنشاق یا بلع آن خطرناک است.

یدید باریم (Barium Iodide)

یدید باریم با فرمول شیمیایی BaI₂ و جرم مولی 391.14 گرم بر مول، یک جامد سفید رنگ است که به شکل بی‌آب و همچنین به صورت دی‌هیدرات (BaI₂·2H₂O) وجود دارد. نقطه ذوب آن 711 درجه سانتی‌گراد و نقطه جوش آن 2027 درجه سانتی‌گراد است. این ترکیب در آب بسیار محلول است و حلالیت بالایی در حلال‌های آلی قطبی مانند اتانول و استون نیز دارد که ویژگی منحصر‌به‌فردی محسوب می‌شود.

کاربردهای یدید باریم نسبتاً تخصصی است. یکی از مهم‌ترین کاربردهای آن در تشعشع‌سنجی و طیف‌نمایی گاما است، جایی که از بلورهای آن به عنوان سوسوزن‌گر (Scintillator) برای آشکارسازی اشعه استفاده می‌شود. از دیگر کاربردها می‌توان به استفاده از آن به عنوان منبع یدید در سنتزهای شیمیایی و ساخت ترکیبات آلی باریم اشاره کرد که به دلیل حلالیت آن در حلال‌های آلی میسر می‌شود. همچنین از این ماده در مطالعات فشار بالا و تحقیقات مواد نیز بهره گرفته می‌شود.

جهت مشاهده مشخصات کامل محصول هیدروکسید باریم هشت‌آبه، روی لینک زیر کلیک کنید :

مشاهده صفحه محصول