مهمترین مشتقات معدنی باریم

سولفات باریم (BaSO₄)

سولفات باریم با فرمول شیمیایی BaSO₄ و جرم مولی ۲۳۳.۳۹۱ گرم بر مول، یکی از مهم‌ترین و پرمصرف‌ترین ترکیبات باریم است. این ماده به شدت در آب نامحلول بوده و حلالیت آن در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد تنها ۰.۰۰۰۳۱ گرم در ۱۰۰ گرم آب است. نقطه ذوب آن ۱۵۸۰ درجه سانتی‌گراد است و اطلاعات دقیقی از نقطه جوش آن در دسترس نیست. کاربردهای اصلی آن به دلیل چگالی بالا و عدم حلالیت، در صنعت حفاری به عنوان وزنه‌دهنده در گل حفاری، در پزشکی به عنوان ماده حاجب برای تصویربرداری اشعه ایکس از دستگاه گوارش، و در تولید رنگ، کاغذ و لاستیک به عنوان پرکننده است.

کربنات باریم (BaCO₃)

کربنات باریم با فرمول BaCO₃ و جرم مولی ۱۹۷.۳۳۶ گرم بر مول، یکی دیگر از ترکیبات کلیدی است. این ماده در آب حلالیت بسیار کمی دارد (۰.۰۰۱۴ گرم در ۱۰۰ گرم آب در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد) اما در اسیدها حل می‌شود. نقطه ذوب آن ۱۵۵۵ درجه سانتی‌گراد است و نقطه جوش ثبت نشده است. از کربنات باریم برای حذف ناخالصی‌های سولفات، در تولید شیشه‌های مخصوص مانند شیشه صفحه تلویزیون، و به عنوان طعمه برای کنترل جوندگان استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که ترکیبات محلول در اسید آن سمی هستند.

کلرید باریم (BaCl₂)

کلرید باریم با فرمول BaCl₂ و جرم مولی ۲۰۸.۲۳۲ (حالت بی‌آب) گرم بر مول است. این ترکیب در آب حلالیت خوبی دارد و در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد، ۳۷.۰ گرم از آن در ۱۰۰ گرم آب حل می‌شود. نقطه ذوب آن ۹۶۲ درجه سانتی‌گراد و نقطه جوش آن ۱۵۶۰ درجه سانتی‌گراد است. کاربرد اصلی آن در تولید سایر ترکیبات باریم و به عنوان یک ماده شیمیایی آزمایشگاهی و صنعتی است.

هیدروکسید باریم (Ba(OH)₂)

هیدروکسید باریم با فرمول Ba(OH)₂ و جرم مولی ۱۷۱.۳۴۲ (حالت بی‌آب) گرم بر مول است. این ماده در آب نسبتاً محلول است و حلالیت آن در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد برابر ۴.۹۱ گرم در ۱۰۰ گرم آب می‌باشد. نقطه ذوب آن ۴۰۸ درجه سانتی‌گراد است و نقطه جوش مشخصی ندارد. از این ترکیب به عنوان یک باز قوی در صنایع شیمیایی، برای تولید سایر ترکیبات باریم و در تصفیه آب استفاده می‌شود.

اکسید باریم (BaO)

اکسید باریم با فرمول BaO و جرم مولی ۱۵۳.۳۲۶ گرم بر مول شناخته می‌شود. حلالیت آن در آب ۱.۵ گرم در ۱۰۰ گرم آب (در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد) است و به شدت با آب و دی‌اکسید کربن واکنش می‌دهد. نقطه ذوب بسیار بالایی معادل ۱۹۷۲ درجه سانتی‌گراد دارد و نقطه جوش برای آن ثبت نشده است. از اکسید باریم به عنوان ماده خشک‌کننده و در تولید شیشه و سرامیک استفاده می‌شود.

سولفید باریم (BaS)

سولفید باریم با فرمول BaS و جرم مولی ۱۶۹.۳۹۳ گرم بر مول، یک ترکیب مهم واسط در تولید سایر مشتقات باریم محسوب می‌شود. این ماده در آب نسبتاً محلول است (۸.۹۴ گرم در ۱۰۰ گرم آب در دمای ۲۵ درجه سانتی‌گراد) و در اثر رطوبت هوا تجزیه می‌شود. نقطه ذوب آن بسیار بالا و برابر ۲۲۲۹ درجه سانتی‌گراد است. از سولفید باریم در تولید رنگدانه‌ها، سایر ترکیبات باریم و همچنین در برخی کاربردهای آتش‌بازی استفاده می‌شود.

نیترات باریم (Barium Nitrate)

نیترات باریم با فرمول شیمیایی Ba(NO₃)₂ و جرم مولی ۲۶۱.۳۴ گرم بر مول، یک ترکیب جامد بلوری سفید رنگ است. این ماده در آب به خوبی حل می‌شود و حلالیت آن حدود ۹ گرم در ۱۰۰ گرم آب (یا به عبارتی ۹%) گزارش شده است. نقطه ذوب آن حدود ۵۹۰ تا ۵۹۲ درجه سانتی‌گراد است که در این دما تجزیه می‌شود و نقطه جوش مشخصی ندارد زیرا پیش از جوشیدن تجزیه می‌گردد.

اهمیت و کاربرد اصلی این ماده به دلیل خاصیت اکسیدکنندگی قوی آن است. از نیترات باریم به طور گسترده در آتش‌بازی برای تولید شعله سبز رنگ استفاده می‌شود. همچنین در ساخت مواد منفجره مانند باراتول (مخلوط با TNT) و برخی ترکیبات فلش پودر کاربرد دارد. در صنعت، از آن به عنوان ماده اولیه برای تولید اکسید باریم و در ساخت لوله‌های خلاء استفاده می‌شود. لازم به ذکر است که این ترکیب به دلیل حلالیت بالا، سمی بوده و استنشاق یا بلع آن خطرناک است.

یدید باریم (Barium Iodide)

یدید باریم با فرمول شیمیایی BaI₂ و جرم مولی ۳۹۱.۱۴ گرم بر مول، یک جامد سفید رنگ است که به شکل بی‌آب و همچنین به صورت دی‌هیدرات (BaI₂·2H₂O) وجود دارد. نقطه ذوب آن ۷۱۱ درجه سانتی‌گراد و نقطه جوش آن ۲۰۲۷ درجه سانتی‌گراد است. این ترکیب در آب بسیار محلول است و حلالیت بالایی در حلال‌های آلی قطبی مانند اتانول و استون نیز دارد که ویژگی منحصر‌به‌فردی محسوب می‌شود.

کاربردهای یدید باریم نسبتاً تخصصی است. یکی از مهم‌ترین کاربردهای آن در تشعشع‌سنجی و طیف‌نمایی گاما است، جایی که از بلورهای آن به عنوان سوسوزن‌گر (Scintillator) برای آشکارسازی اشعه استفاده می‌شود. از دیگر کاربردها می‌توان به استفاده از آن به عنوان منبع یدید در سنتزهای شیمیایی و ساخت ترکیبات آلی باریم اشاره کرد که به دلیل حلالیت آن در حلال‌های آلی میسر می‌شود. همچنین از این ماده در مطالعات فشار بالا و تحقیقات مواد نیز بهره گرفته می‌شود.

جهت مشاهده مشخصات کامل محصول هیدروکسید باریم هشت‌آبه، روی لینک زیر کلیک کنید :

مشاهده صفحه محصول